متخصص اطفال

علت کولیک در کودکان و نوزادان و درمان آن

کولیک در کودکان و نوزادان

گریه های بی امان کودک در وقت معینی که معمولا عصر یا شب می باشد همراه با حرکات بدنی از جمله گره کردن مشت می تواند روح و روان والدین و اطرافیان را تحت تاثیر قرار دهد. در بیشتر مواقع این نوع از گریه امری عادی است و مربوط به کولیک نوزاد می باشد. براساس آمار بیش از 25 درصد نوزادان بعد از تولد از خود علائم کولیک را نشان می دهند. علائم کو.لیک معمولا تا سن سه ماهگی باقی می مانند.

پدر و مادر به شدت نگران می شوند حال آنکه گریه ناشی از کولیک را باید مدیریت کرد. در بسیاری از مواقع گریه نوزاد به حدی است که صورت او سرخ می شود. والدین باید در چنین مواقعی این نکته را در نظر داشته باشند که گریه برای نوزاد امری عادی است. گریه زبان کودک است. زبان خواسته های، زبان غذا، زبان درد و…

کولیک در اصطلاح عامیانه قولنج نیز می گویند دوره کوتاه مدتی است و معمولا بعد از سن پنج ماهگی رفع می گردد. اقدام موثری در زمینه تسکین کودک در این حالت وجود دارد. قولنج دوره ای است که باید تحمل کرد و با گریه های دوره ای کودک کنار آمد. معمولا کودک در این حالت در طول روز بیشتر از سه ساعت و در طول هفته بیشتر از سه روز چنین گریه هایی را دارند.

 

علائم کولیک یا قولنج در نوزادان

همان گونه که در بالا گفتیم گریه های با دوره معین و بی امان اولین مشخصه کولیک است. البته والدین باید بدانند که هر گریه ای را به کولیک نسبت ندهند. کودک با گریه با مادر خود و اطرافیان حرف می زند و به مروز مادر نوع گریه های او را می فهمد و مادر می تواند تا حدودی تشخیص دهد که گریه کودک طبیعی یا غیر طبیعی است. کولیک کودکان علائم و نشانه هایی دارد که در زیر به آنها اشاره می کنیم:

  • گریه بی دلیل نوزاد
  • گریه شدید و بی امان نوزاد
  • گریه با دوره های معین و قابل پیش بینی
  • تغییر وضعیت نوزاد

 

گریه بی دلیل نوزاد

همانگونه که گفتیم گریه زبان ارتباط کودک با مادر و اطرافیان است. گره برای غذا و یا تعویض کردن پوشاک، گریه برای تغییر دمای محیط، گریه برای آغوش مادر و… از انواع گریه کودک می باشند که دلیل دارند و کودک با مادر خود صحبت می کند. اما یکی از مشخصه های بارز کولیک یا قولنج در نوزادان گریه های بی دلیل است. گریه هایی که ناشی از گرسنگی و یا عوامل و خواسته های نوزاد نیست.

گریه شدید و بی امان نوزاد

گریه های نوزاد در حالت طبیعی بعد از برآورده کردن نیاز نوزاد کم می شوند و کودک آرام می گیرد. به عنوان مثال گریه ناشی از گرسنگی با شیر دادن مادر به نوزاد تمام می شود و کودک بعد از خوردن شیر، آرام می گیرد. گریه ناشی از قولنج در نوزادان بسیار شدید و کنترل ناپذیر است. مادر سعی می کند تا به شیوه های مختلف، کودک را آرام کند در حالی که گریه نوزاد تمام نمی شود. مادر به مرور زمان بین این نوع از گریه و گریه های عادی نوزاد خود تمایز قائل می شود و تا حدودی گریه غیر طبیعی نوزاد خود را می شناسد.

مطالعاتی وجود دارد که نشان می دهد بین ریفلاکس معده و کولیک در نوزادان ارتباط وجود دارد.

گریه با دوره های معین و قابل پیش بینی

گریه های طبیعی نوزاد مدت مشخصی ندارند و ممکن است در هر لحظه مادر شاهد گریه نوزاد خود باشد. گریه های ناشی از قولنج یا کولیک در دوره و زمان مشخص اتفاق می افتد. این زمان معمولا عصر یا شب می باشد و کودک در زمان و دوره مشخصی، گریه های بی امان دارد. دوره زمانی کولیک ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت به طول بینجامد و معمولا در این زمان، کودک دچار حرکات روده ای و دفع گاز در اواخر دوره می شود.

تغییر وضعیت نوزاد

از علائم فیزیکی بدن نوزاد در طی دوره های کولیک سفت کردن عضلات شکم می باشد. از دیگر علائم کولیک در نوزادان می توان به گره کردن مشت ها و گرد کردن پاها رو به بالا اشاره کرد. صورت کودک قرمز می شود.

از دیگر علائم غیر شایع کولیک در نوزادان و کودکان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • چنگ زدن به زمین
  • گریه همراه با استفراغ
  • لگد زدن به معده
  • بالا رفتن تعداد تنفس
  • گریه همراه با عرق شدید

 

علت کولیک در نوزادان و کودکان

علت دقیق و معینی را نمیتوان برای کولیک نوزادان بیان کرد. در واقع محققان نتوانسته اند یک علت دقیق را در ارتباط با کولیک بیان کنند. هر چند علت کولیک ناشناخته است اما وجود برخی علائم و همراه شدن با کولیک باعث شده است تا علل های زیادی برای کولیک در نظر بگیرند. هر چند هنوز به درستی مشخص نیست که چرا کولیک در عده ای از نوزادان وجود دارد و عدهدیگری بدون کولیک هستند.

ریفلاکس معده

مطالعاتی وجود دارد که نشان می دهد بین ریفلاکس معده و کولیک در نوزادان ارتباط وجود دارد. داروهای ضد ریفلاکس در از بین بردن کولیک موثر نیستند. عده ای فکر می کنند با مصرف داروهای ضد ریفلاکس می توان کولیک نوزادان را نیز برطرف کرد. مصرف داروهای ضد ریفلاکس در نوزادان ممکن است دارای عواقب سوء باشد. این داروها ممکن است باعث اختلال در اسیدیته طبیعی معده و یا باعث افزایش خطر عفونت و سوء جذب مواد مغذی مانند کلسیم و ویتامینB12 شوند.

گاز روده

گوارش یک فرایند پیچیده است که از دهان شروع می شود و به روده ختم می شود. غذا در روده دارای حرکت دودی شکل می شوند. مواد غذایی و آب از طریق روده جذب می شوند. سیستم عصبی در نوزادان در هنگام نوزادی تکامل نیافته است و ممکن است به همین دلیل سیستم گوارش نتواند عملکرد درستی داشته باشد. گاز ناشی از سیستم گوارش در چنین حالتی می تواند برای نوزادان آزار دهنده باشد. معمولا والدین می گویند که گریه نوزاد بعد از اجابت مزاج کمتر می شود.

حساسیت به پروتئین گاو

کازئین پروتئین موجود در شیر گاو اسن. معمولا بعد از سن دوازده ماهگی شیر گاو یک غذای مکمل برای کودکان در نظر گرفته می شود. حدود 3 درصد از کودکان به شیر گاو حساسیت نشان می دهند و علائمی را از خود بروز می دهند. واکنش های حساسیتی از جمله اضافه نکردن وزن، درد شکم، تهوع، مدفوع سبز و اسهال گونه، ریفلاکس می توانند ناشی از مصرف شیر گاو درکودکان باشد. در چنین مواقعی پزشک معالج مصرف شیر گاو را ممنوع می کند.

حساسیت غذایی

تغذیه مادر به صورت مستقیم بر نوزاد و کودک تاثیر دارد. گاهی حساسیت های غذایی می تواند علت بروز کولیک در نوزادان باشد. برخی از مواد خوراکی و غذایی باعث تولید گاز می شوند و مصرف این مواد علائم کولیک در نوزاد را تشدید کند. از جمله غذاهای گازآور می توان به لبنیات، سبزیجات، قهوه، توت فرنگی، شکلات، گوچه فرنگی و تخم مرغ اشاره کرد.

 

عدم تعادل باکتری های روده

باکتری های مفیدی در معده و روده وجود دارند که در هضم غذا موثر هستند. در واقع همیشه باکتری ها مضر نیستند و این نوع از باکتری ها برای بدن بسیار مفید و ضروری هستند. یکی از کارهای این باکتری ها کمک به هضم مواد غذایی به وسیله آنزیم ها است. نوزادان در اوایل نوزادی تا حدودی از این باکتری ها بی بهره اند. هنوز به درستی مشخص نشده است که علت کولیک نوزادان نبود این باکتری های فید است یا وجود باکتری های مضر. مطالعات نشان داده است که باکتری های مفید می توانند تا حدود زیادی علائم کولیک را کاهش دهند.

از دیگر عوامل بروز کولیک در نوزادان می توان به عدم تحمل لاکتوز، سیستم گوارشی نارس، والدین مضطرب و نقش محیط اشاره کرد.

عوامل خطر برای کولیک نوزادان

برخی از عوامل می توانند خطر ابتلا نوزاد یا کودک به کولیک را افزایش دهند. از جمله این عوامل می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری
  • تغذیه یا رژیم بارداری
  • کولیک نسبت جنسیتی ندارد و در پسر و دختر یکسان است.

آیا کولیک برای نوزاد خطرناک است؟

در نگاه اول ممکن است والدین بسیار نگران از کولیک نوزاد به دنبال راه های درمانی باشند. آنها تصور می کنند که کولیک می تواند برای نوزاد عوارضی به همراه داشته باشد. واقعیت این است که کولیک اگر چه برای والدین بسیار آزار دهنده می باشد اما خطری برای نوزاد ندارد. کولیک ماندگاری خاصی ندارد و بعد از سپری شدن دوره آن، خود بخود رفع می گردد.

درمان دارویی کولیک نوزادان

می توان گفت که هیچ دارویی برای درمان کولیک به اثبات نرسیده است اما پزشکان ممکن است متناسب با علت کولیک برخی از داروهای زیر را تجویز کنند:

 

داروهای ضد نفخاثر تسکینی بر علائم کولیک
پروبیوتیک هاکمک به تعادل باکتری های مفید سیتم گوارش
مصرف شیاف گلیسریندر موارد بروز یبوست

 

درمان خانگی کولیک یا قولنج نوزاد

راه های بسیاری وجود دارد تا دوره بی قراری و گریه نوزاد بتوان با گریه او کنار آمد و بار روانی و اضطراب آن را کمتر کرد.

  • به کودک خود شیر دهید اگر فکر می کنید کودک با شیر خوردن، آرام می شود.
  • آروغ کودک بعد شیر خوردن بگیرید
  • اجازه دهید کودک ابتدا از یک پستان تغذیه کرده و پس از خالی شدن آن، از پستان دیگر استفاده کنید.

 

به تغییرات رژیم خود توجه کنید. از مصرف موادی که باعث بروز آلرژی در نوزاد می شوند اجتناب کنید.

  • فرمولای نوزادتان را تغییر دهید.
  • شیشه نوزاد را تغییر دهید
  • از پستانک های متنوع استفاده کنید.

راههای آرام کردن نوزاد در هنگام کولیک

  • از پستانک استفاده کنید. مکیدن برای نوزادان امری آرام بخش است.
  • نوزاد را در آغوش بگیرید.
  • حرکت کودک ممکن است باعث آرام شدن او گردد. کودک را در آغوش یا تاب مناسب به آرامی حرکت دهید
  • برای نوزاد خود آواز بخوانید. برخی از نوزادان از شنیدن صدای زمینه ای یکنواخت، آرامش می گیرند.
  • نوزاد را لمس کنید.

داروهای خواب آور برای کولیک نوزاد

کولیک نوزاد برای نوزاد عارضه ای به دنبال ندارد اما با روح و روان والدین بازی می کند. آنها به شدت مضطرب می شوند و هر راهی را برای پایان دادن به کولیک در ذهن خود مرور می کنند. گاها آنها از پزشک درخواست داروی خواب آور برای نوزاد را دارند که پزشکان معمولا تجویز داروی خواب آور برای نوزاد را صلاح نمی دانند.

دیدگاهتان را بنویسید